Home » Featured, Featured @ en, Headline, Headline @en, Tin Cộng Đồng, Văn Học - Văn Nghệ

VƯƠNG TRÙNG DƯƠNG : Mai Hương, Một Ánh Sao Rơi!

1 December 2020 211 views No Comment


VƯƠNG TRÙNG DƯƠNG

Cách đây hai thập niên, vào thời điểm nầy, Lâm Tường Dũ bàn với tôi thực hiện Giai Phẩm Xuân cho tờ Thế Giới Nghệ Thuật. Với nhạc sĩ thì dựa vào các nhạc phẩm sáng tác về Xuân nhưng với ca sĩ thì mông lung nên dựa vào bức tranh tứ quý: mai, lan, cúc, trúc để viết. Tôi chọn 4 ca sĩ khởi đầu với chữ Mai: Mai Hương, Mai Hân, Mai Ngọc Khánh & Mai Lệ Huyền. Lâm Tường Dũ chọn 4 chữ Lan cuối cùng: Thanh Lan, Ngọc Lan, Ý Lan & Hương Lan.

Ngọc Lan sinh ở Nha Trang, qua đời năm 2001, nay đến Mai Hương sinh ở Đà Nẵng từ trần vào chiều Chủ Nhật 29/11/2020 tại Nam California. Tôi thích và thiện cảm với hai ca sĩ nầy từ tiếng hát đến nhân cách sống và gắn liền với nơi chốn cố hương và quê vợ.

Ca Si Mai Huong 01


Mai Hương là một trong những ca sĩ duy nhất không bị scandal nào trong tình yêu và nghiệp dĩ. Ca sĩ có công việc vững chắc ở Bank of America. Là con chiên rất ngoan đạo Tin Lành, Chủ Nhật nào cũng đi lễ ở nhà thờ Vietnamese United Methodist ở Anaheim, tuy xa nhà nhưng có đông cộng đồng người Việt. Thứ Sáu, 11 tháng 12, nhà thờ làm Lễ Dâng Xác Trương Mai Hương (lấy họ chồng) – tôi là Phật Tử thuần thành nhưng trong văn học nghệ thuật với những khuôn mặt chân chính đều bày tỏ lòng cảm mến.

Trong mùa dịch Covid-19 đang cô lập mọi người, rất tiếc có hai ca sĩ được mọi người ái mộ đã vĩnh biệt cõi trần, ca sĩ Thái Thanh qua đới 17 tháng 3, 2020 và lần nầy đến ca sĩ Mai Hương, những người ái mộ không đến để tiễn đưa lần cuối!

Về tiểu sử Mai Hương đã được đề cập khá nhiều nên ghi tổng quát:

Mai Hương nguyên danh Phạm Thị Mai Hương, gốc Hà Nội, sinh năm 1941 tại Đà Nẵng. Xuất thân trong một gia đình nghệ sĩ, cha mẹ MH là Phạm Đình Sỹ và nữ kịch sĩ Kiều Hạnh, diễn viên đoàn kịch Sao Vàng của Thế Lữ, được Bộ Thông Tin VNCH đã trao tặng danh hiệu nữ kịch sĩ xuất sắc nhất năm 1956. Ông Phạm Đình Sỹ là anh trai của các ca sĩ Thái Hằng (vợ nhạc sĩ Phạm Duy), ca sĩ Thái Thanh, ca sĩ Hoài Trung Phạm Đình Viêm và nhạc sĩ Hoài Bắc Phạm Đình Chương.

Năm 1951, gia đình ông Phạm Đình Sỹ mới trở về Hà Nội, cuối năm 1952 di cư vào Sài Gòn sống cho đến năm 1975. Năm 1953, mới 12 tuổi đã tham dự thi cuộc tuyển lựa ca sĩ của đài phát thanh Pháp Á tại rạp Norodom, với ca khúc Xuân & Tuổi Trẻ (nhạc La Hối, lời Thế Lữ) được trúng tuyển. Mai Hương cộng tác với chương trình nhi đồng của nữ ca sĩ Minh Trang trên đài Phát Thanh Sài Gòn, thời gian cộng tác với các chương trình thiếu nhi, khi trao lại cho kịch sĩ Kiều Hạnh đổi tên là ban Tuổi Xanh. Khi Đài Phát Thanh Pháp Á, sau đổi tên thành Đài Phát Thanh Quốc Gia rồi Đài Phát Thanh Sài Gòn), Ban Tuổi Xanh tiếp tục cộng tác với đài phát thanh hàng tuần. Ban Tuổi Xanh đã quy tụ những tiếng hát Bích Chiêu, Mai Hương, Bạch Tuyết, Quỳnh Giao, Tuấn Ngọc, Hoàng Oanh, Phương Hoài Tâm, Xuân Thu… và  Bạch Tuyết (sinh năm 1943, em gái Mai Hương vừa qua đời cách nay 3 tháng, trùng tên đào cải lương Bạch Tuyết). Mai Hương theo học trường Quốc Gia Âm Nhạc (cùng thời điểm theo tại trường trung học Nguyễn Bá Tòng) được khoảng ba năm về violin, ký âm pháp, đàn tranh và hợp xướng. Sau đó vì bận thi tú tài 1 nên phải bỏ dở.

Khi Mai Hương tham gia trong ban nhạc của Võ Đức Tuyết và Hoàng Lang cùng với những ca sĩ nổi danh của nền tân nhạc lúc đó là Anh Ngọc, Duy Trác, Nhật Bằng, Kim Tước, Mộc Lan, Châu Hà…Và, Mai Hương lần lượt xuất hiện trong nhiều ban ca nhạc khác, như Tiếng Nhạc Tâm Tình của Anh Ngọc, ban Phương Hoa của Vũ Thành, ban Hương Quê của Hoàng Trọng… Và nổi tiếng nhất với Ban Tiếng Tơ Đồng của Hoàng Trọng năm 1967 (Ông hoàng của dòng nhạc Tango, tôi đã viết bài Hoàng Trọng, Ngàn Thu Áo Tím trong quyển Văn Nhân & Tình Sử). Ban nhạc quy tụ những ca sĩ lừng danh, thường trình bày những ca khúc tiền chiến và những ca khúc nổi tiếng của các nhạc sĩ nổi tiếng ổ Sài Gòn. Mai Hương trong tam ca của Ban Tiếng Tơ Đồng (Kim Tước, Quỳnh Giao), theo dòng thời gian từ trong nước, ở Hoa Kỳ. Tiếng hát Mai Hương thường xuyên ngoài Đài Phát Thanh Sài Gòn còn có  Đài Tiếng Nói Quân Đội, Đài Tiếng Nói Tự Do và Đài Truyền Hình Việt Nam trên băng tần số 9 ở Sài Gòn.

Ca Si Mai Huong 03


Lập gia đình với người bạn đời Trương Dục, tuy không ở trong giới nghệ sĩ năm 1961 nhưng là người cảm thông và khích lệ. Ngày 22 tháng 4 năm 1975, Mai Hương cùng chồng Trương Dục, phục vụ tại Nha Hàng Không Dân Sự, và bốn người con rời Việt Nam tạm trú tại trại Pendleton ở Nam California. Lần đầu tiên Mai Hương được mời đi trình diễn ở thành phố New Orleans.

Năm 1980, Mai Hương phát hành băng nhạc đầu tiên tại hải ngoại mang tên Giấc Mơ Hồi Hương (Ca khúc nổi tiếng cũa Vũ Thành). Và từ đó thu âm, có nhiều CD như Nhặt Cánh Sao Rơi, Serenade, Vàng Phai Mấy Lá… Tổng cộng khoảng 10 CD với tiếng hát của Mai Hương, trong số đó có CD Tìm Nhau Bốn Mùa hát chung với Kim Tước và Quỳnh Giao. Năm 1989 Mai Hương sống ở Rowland Heights, Nam California và làm việc cho ngân hàng Bank Of America. Sau 22 năm với công việc, năm 2000 Mai Hương về hưu và thỉnh thoảng xuất hiện trong các chương trình tưởng nhớ nhạc sĩ qua đời… Tiếng hát của Mai Hương là tiếng hát của hoài vọng, nhớ thương của cung thương ngày cũ.

Mỗi ca sĩ thường có những ca khúc để đời. Với giọng soprano, nhẹ nhàng, dịu dàng, thiết tha, bay bổng, cao vuốt và điêu luyện… thích hợp với những ca khúc bán cổ điển. Mai Hương đã thực hiện trong CD như: Giấc Mơ Hồi Hương, Bóng Ngày Qua, Đi Chơi Chùa Hương, Mai Hương & Những Tuyệt Phẩm Đoàn Chuẩn – Từ Linh, Tình Khúc Dương Thiệu Tước, Khúc Nhạc Ly Hương, Nhạc Tiền Chiến, Nhặt Cánh Sao Rơi, Vàng Phai Mấy Lá, Như Ngọn Buồn Rơi, Sérénade, LỠ Chuyến Đò, Tình Khúc Văn Cao với Quỳnh Giao… Với hàng trăm ca khúc đó cũng hình dung được những bài hát do Mai Hương trình bày.

Trong cuộc phỏng vấn của Nghiêm Xuân Cường thực hiện, ca sĩ Mai Hương đã chia sẻ:

“Trong các kỷ niệm của tôi về thuở niên thiếu, phải nói thời gian êm đẹp nhất là những năm tôi học từ lớp Đệ Ngũ đến Đệ Tam. Tôi nhớ lại những tháng năm ấy như một giòng sông êm đềm trôi mãi trong ký ức bởi lẽ ở tuổi mười bốn, mười lăm, tôi đã bắt đầu biết nghĩ và chớm yêu thơ nhạc nhưng vẫn chưa có gì phải lo nghĩ về thi cử hay về cuộc chiến. Những năm cuối thập niên 60, Sài Gòn vẫn còn huởng không khí tương đối yên bình…

… Từ năm 1972 đến 1975 một số người bỏ đài, không còn hứng khởi hát hò như xưa. Trong số đó có chị Kim Tước ra Nha Trang, chị Hà Thanh ra Huế. Các anh Thanh Vũ, Trần Ngọc (nhạc sĩ Tuấn Khanh) chú Anh Ngọc không hát nữa. Cô Thái Thanh cũng vậy. Trong đài bấy giờ chỉ còn tôi, Hoàng Oanh, cô Mộc Lan, chị Thể Tần và Phượng Bằng, Phương Nga. Quỳnh Giao thì không đi hát đều đặn như trước mà bận dậy đàn nhiều hơn. Ngày 22 tháng 4 năm 1975 chúng tôi rời bỏ quê hương đi lánh nạn xứ người…”

Ca Si Mai Huong 02


Với tâm niệm của người ca sĩ: “Tôi muốn làm công việc giới thiệu này để nhắc nhở cho những người yêu nhạc rằng kho tàng âm nhạc Việt Nam rất phong phú bằng cách ghi âm lại những bài hát ấy để lưu lại một cái gì cho người, cho mình. Tôi cũng muốn ghi lại giọng ca của mình trong lúc còn có thể hát được vì có ai trẻ mãi với thời gian. Những bản nhạc mà tôi đã chọn để hát cho khoảng hơn 10 CDs cho các trung tâm Diễm Xưa, Tú Quỳnh, Mai Ngọc Khánh… cũng không ngoài mục đích kể trên”.

Với nhạc sĩ Vũ Thành ngoài ca khúc Giấc Mơ Hoài Hương, tôi thích tình khúc Nhặt Cánh Sao Rơi với tiếng hát Mai Hương cũng là chủ đề của CD.

Giờ đây, anh Trương Dục ngậm ngùi thương tiếc hình ảnh người vợ hiền Mai Hương ra người thiên cổ với nỗi lòng trong ca khúc:

“Người năm trước còn nhớ chăng đêm nào

Đầu xanh tóc tình lứa đôi dạt dào

Bạn ngồi bên tôi tay nắm tay tim nghẹn ngào

Lặng nhìn trời xanh thẳm đẹp muôn ánh sao

… Nhưng đêm nay sao trời vẫn sáng

Ngân hà đôi hướng có riêng mình tôi

Lắng buồn đoái nhìn ngàn sao thờ ơ

Áng mây buông lững lờ

Bới trong tro tàn tìm ánh sao xưa”.

Trước đây, thỉnh thoảng tôi gặp anh Trương Dục ở quán cà phê trong khu Catinat Plaza ở Little, sau nầy chưa có dịp gặp nhau.

Tưởng nhớ người quá cố, ca sĩ Mai Hương, gởi đến anh lời chia buồn và tựa đề bài viết: Mai Hương, Một Ánh Sao Rơi trong gia đình anh và mọi người ở trong nước và hải ngoại đã một thời yêu thích tiếng hát theo năm tháng.

Little Saigon, Nov 30, 2020

Vương Trùng Dương



———————————————————————————————————————


QUỲNH GIAO viết về MAI HƯƠNG 


Quỳnh Giao : Mai Hương – ngọt ngào tình chị.

 

Ngẫm lại, có lẽ người bạn đồng hành với người viết vì gắn bó và ca hát với nhau lâu dài nhất chính là chị Mai Hương. Chị lớn hơn người viết năm tuổi, cùng sinh vào cuối năm và lại cùng ngày, nên năm nào cũng nhớ chúc sinh nhật nhau.

Ngày xưa Mai Hương hát ban nhi đồng do Minh Trang sáng lập. Thời ấy chị 12 tuổi, và Quỳnh Giao mới lên 7 – mà cũng chưa có tên là Quỳnh Giao. Lũ nhi đồng như Quốc Thắng, Kim Chi, Tuấn Ngọc, Tuấn Tùng và… Ðoan Trang, là tên người viết, nhìn chị và nghe chị hát với sự say mê. Vì chị hát vững vàng và điêu luyện như người lớn.

Lớp ca sĩ thiếu nhi đó còn có cả Bích Chiêu (chị lớn của Tuấn Ngọc), Mai Hân, Bạch Tuyết (em gái của Mai Hương) và Anh Minh (anh lớn của người viết) nữa. Nhưng đều thua đàn chị Mai Hương. Từ các ca khúc về lịch sử như “Ngày Xưa” của Hoàng Phú, hay “Hồ Lãng Bạc” của Xuân Tùng, tới những bài thật khó về kỹ thuật như “Bình Minh Ca Khúc” của Võ Ðức Thu hay “Chú Cuội” của Phạm Duy, chị diễn tả ngọt ngào và ý nhị.

Ngày ấy chị thường song ca với Anh Minh, còn mình nhỏ hơn năm tuổi thì hay song ca với Bạch Tuyết. Sau đó thì thân mẫu người viết nhường ban nhi đồng cho cặp nghệ sĩ Phạm Ðình Sĩ và Kiều Hạnh làm trưởng ban và đổi tên ban là Tuổi Xanh. Hai nghệ sĩ này là song thân của Mai Hương, bác Phạm Ðình Sĩ là anh của Hoài Trung Phạm Ðình Viêm, Hoài Bắc Phạm Ðình Chương và hai cô Thái Hằng, Thái Thanh.

Thời kỳ này bác Kiều Hạnh cho trình diễn những vở nhạc kịch thật nghệ thuật như “Thỏ Ngọc” của Thế Lữ và Phạm Ðình Chương. Cho đến giờ người viết vẫn không quên được giọng ca trong vắt ngọt ngào và đầy tình cảm của chị trong vai thỏ ngọc:

Ðây là đâu, đây là đâu?
Cung tiên hay địa ngục?
Vui vẻ hay âu sầu…

Quỳnh Giao không có chị, chỉ có anh trai, em trai và một bầy bốn đứa em gái. Thường bắt gặp cảnh hai chị em Mai Hương và Bạch Tuyết quây quần, quấn quít, tỉ tê nói chuyện với nhau, mình thèm có người chị. Và đã từ lâu, xem Mai Hương như chị ruột của mình.

Thời gian trôi qua, cả hai chúng tôi lớn dần. Năm chị 19 và mình thì mới 14, cả hai được mời hát hợp xướng với dàn nhạc đại hòa tấu của trường Quốc Gia Âm Nhạc Sài Gòn với phần hòa âm và cây đũa điều khiển của nhạc trưởng người Ðức, ông Otto Solhner. Tác phẩm là bản Trường ca “Con Ðường Cái Quan” vừa được Phạm Duy hoàn tất.

Một buổi trình diễn thật trang trọng diễn ra tại rạp hát Norodom tức là rạp Thống Nhất. Sau đó là một chuyến viễn du bằng xe lửa đi Ðà Lạt hát một tuần lễ liền. Hai chị em có hai bà mẹ nổi danh đi kèm. Bác Kiều Hạnh và mẹ Minh Trang!

Chúng tôi không bao giờ quên được kỷ niệm đẹp của chuyến đi xe lửa có toa couchette. Lần đầu được đi Ðà Lạt, nhìn ngắm phong cảnh xinh đẹp hữu tình của đất nước, được nghe chú Phạm Duy kể chuyện thật lôi cuốn cả tiếng Việt lẫn tiếng Pháp (vì nói với ông Solhner). Ðược mặc áo đẹp đi ăn nơi nhà hàng sang trọng và thịnh soạn ở khách sạn Lâm Viên. Khung trời Ðà Lạt nên thơ quá, mơ mộng quá, khiến hai chị em ngẩn ngơ…

Bây giờ nhớ lại thì tiếc nhất là khung cảnh thanh bình của thời xa xưa.

Mai Hương bắt đầu hát ban “người lớn” khi 18 tuổi. Người viết thì vẫn còn hát ban… nhi đồng. Nhưng tới 15 tuổi, là sau chuyến đi hát ở Ðà Lạt về, thân mẫu bỗng mất giọng và từ đó người viết bắt đầu lên “ban người lớn” với Mai Hương.

Tuy là hai nhóc ít tuổi nhất đài phát thanh, nhưng lại được cộng tác với hầu hết các ban nhạc trong cả hai đài phát thanh Quốc Gia và Quân Ðội.

Sở dĩ được chiếu cố như thế là nhờ vững nhạc lý, cầm bài là hát ngay, không phải tập dượt trước. Chúng tôi hát đơn ca cũng được, mà hợp ca hay hát bè phụ họa, là việc khó hơn, cũng đều được, cho nên mới “đắt hàng” như vậy. Và có lẽ cũng còn do tính tình hòa nhã, lễ phép, có kỷ luật nên các trưởng ban mới yêu mến.

Mai Hương và Quỳnh Giao thường nhắc chuyện xưa và tự hào là bước vào nghề dễ dàng. Suốt ba thập niên 50, 60 rồi 70, hai chị em gặp nhau hàng ngày. Có khi ba lần trong ngày, từ đài Sài Gòn qua đài Quân Ðội. Cuối thập niên 60 lại có thêm đài Tiếng Nói Tự Do (phát ra Bắc) và đài vô tuyền truyền hình nữa.

Tháng 4, 1975 cả nước nhốn nháo. Chúng tôi lại may mắn gặp nhau trên xứ người. Lại được hát với nhau, không nhiều như xưa nhưng vẫn còn được hát. Thời gian đầu thì song ca, sau đó có thêm Kim Tước thành ban tam ca “Tiếng Tơ Ðồng,” để nhớ tới nhạc sĩ Hoàng Trọng ở nhà. Ðầy ắp những kỷ niệm khó quên về nghệ thuật và tình bạn.

Người đời có câu “văn là người” để nói về các nhà văn. Trong âm nhạc, trường hợp Mai Hương cũng đúng như vậy. Tiếng hát là người. Nếu ai hỏi người viết nghĩ gì về giọng ca Mai Hương. Câu trả lời là “giọng hát ngọt ngào hiền dịu nhất của tân nhạc Việt Nam.”Có nhiều cách thưởng thức giọng hát Mai Hương. Nếu thích ngọt thì giọng chị là dòng suối ngọt êm. Cứ nghe Mai Hương hát “Em Tôi” của Lê Trạch Lựu, hay “Xuân Tha Hương” của Phạm Ðình Chương thì rõ. Nếu thích một chút lẳng lơ, mơn trớn, thì giọng Mai Hương như rượu nồng vừa nhấp. Hãy nghe chị hát “Cùng Một Kiếp Hoa” hay “Ðưa Em Tìm Ðộng Hoa Vàng” thì ngất ngây ngay đấy.

Nếu Kim Tước là giọng hát đẹp trang trọng, quý phái vẻ kiêu sa, thì giọng Mai Hương đẹp thùy mị dịu dàng, vẻ đẹp gần gũi mà gia đình nào cũng thích nghe thấy trong nhà.

Mai Hương có lối nhả chữ rất tròn. Các tác giả khó tính cũng phải hài lòng về cách phát âm rõ ràng của chị. Rõ mà êm chứ không cứng. Có lần người viết hỏi Hoàng Trọng là theo ông, ai là người hát bè “quyện” nhất. Người nhạc sĩ ngẫm nghĩ giây lát rồi trả lời thật gọn: Mai Hương. Hoàng Trọng là “vua” viết bè và phụ họa. Ngoài tài sáng tác, ông từng viết cho ban tam ca Mộc Kim Châu (Mộc Lan, Kim Tước, Châu Hà) thập niên 50. Từ lúc có ban Tiếng Tơ Ðồng thì nghệ thuật viết hợp ca của ông lên tột đỉnh. Nhận định của ông thì không thể sai.

Quả thật vậy, Mai Hương có thể hát với Thái Thanh, với Kim Tước, với Hà Thanh, với Khánh Ly và dĩ nhiên là hát với Quỳnh Giao nữa chứ! Mà hát với ai cũng quyện mới hay. Giờ này, mình vẫn còn có thể tìm nghe Mai Hương hát 10 bài “Ðạo Ca” với Thái Thanh thì thấy thế nào là quyện. Nhờ chất giọng rất êm nên khi đi bè không lộ giọng của mình. Ðó là kỹ thuật thượng thừa mà trong nghề mới biết rõ.

Biết bao lần đặt bút xuống để viết về chị, Quỳnh Giao chỉ sợ mối giao tình với Mai Hương làm mình sẽ khó vô tư khách quan như một người nghe nhạc bình thường. Có những nghệ sĩ cuộc đời lớn hơn sự nghiệp, hoặc ngược lại. Với Quỳnh Giao, giọng hát và cuộc đời Mai Hương là một.

nguồn: nguoi viet 12-15-2010

Leave your response!

Add your comment below, or trackback from your own site. You can also subscribe to these comments via RSS.

Be nice. Keep it clean. Stay on topic. No spam.

You can use these tags:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

This is a Gravatar-enabled weblog. To get your own globally-recognized-avatar, please register at Gravatar.