Home » Featured, Headline, Thời Sự

Thi Phương – TƯỞNG NHỚ MỘT NGƯỜI

16 April 2018 63 views No Comment


LBJ và Lady Bird cùng xem lại bản thảo thông điệp lịch sử


LBJ: khi tại chức và khi chờ chết

...

  • Thi Phương

Năm nay là năm kỷ niệm 50 năm Tết Mậu Thân 1968, dĩ nhiên chúng ta có không biết bao nhiêu chuyện để nhắc nhớ. Nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng đối với những người đã sống trong những ngày tháng  kinh hoàng năm đó, cảm giác bàng hoàng, tan hoang như vẫn còn nặng nề trong giấc ngủ. Nhưng chẳng riêng gì chúng ta đang hồi tưởng.

Ở Hà Nội, người ta cũng kỷ niệm sự thành công, thắng lợi của một chiến dịch mưu đồ gian trá, khủng bố, sát nhân, mà cuộc tàn sát hàng ngàn thường dân trong nội thành Huế khi tàn cuộc chơi “tổng công kích tổng khởi nghĩa” đã nói lên tất cả.

Nhiều người Mỹ – những người trong thế hệ baby-boom hay lớn hơn – cũng có dịp được nhớ lại, qua những bài viết của những người chép sử hay những người đã sống trong giai đoạn đó – nhất là những cựu chiến binh Chiến tranh Việt Nam. Đương nhiên 1968 cũng là một năm chấn động lịch sử của nước Mỹ. Nướng gần trăm ngàn bộ đội và du kích, địch đã đạt được mục đích chính trị của họ: gây nghi ngờ và thất vọng nơi người dân nước Mỹ, dẫn đến một sự đổi hướng mục tiêu và chính sách của Mỹ ở Miền Nam.

Cho dù đã 50 năm qua, nhiều người vẫn còn nhớ được quyết định đột ngột của Tổng thống Lyndon Johnson không tái ứng cử thêm một nhiệm kỳ nữa và mở hòa đàm với Bắc Việt. Trong bầu cử tổng thống năm đó, ứng cử viên của đảng Cộng Hòa, cựu Phó tổng thống Richard Nixon (thời Tổng thống Eisenhower) đã đánh bại Phó tổng thống đương nhiệm Hubert Humphrey (với sự tiếp tay ngầm của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu) nhờ chiêu bài chấm dứt chiến tranh. Ông Nixon là người chủ trương Việt Nam hóa chiến tranh và mật đàm với Miền Bắc để Mỹ có thể rút lui năm 1973. Năm 1974, ông bị quả báo vụ Watergate nhưng Miền Nam cũng lãnh đủ! Ngoài ra, chúng ta còn có thể nhớ đến những biến cố chính trị nghiêm trọng khác như vụ ám sát lãnh tụ đấu tranh dân quyền người da đen mục sư Martin Luther King Jr. và Thượng nghị sĩ Robert Kennedy đang tranh cử tổng thống với nhiều ưu thế, và đại hội đảng Dân Chủ tại Chicago đầy bạo động và hỗn loạn…

Tổng thống Johnson đã được một số người viết đặc biệt “chiếu cố” năm nay, đương nhiên bởi quyết định của ông không ra tranh cử nữa qua lịch sử. Thông báo ngày 31-3 của ông đúng là đột ngột: “I will not seek and I will not accept the nomination of my party as your president”. Bài diễn văn này giải thích một phần vì sao người Mỹ đã chiến đấu ở Miền Nam (giúp Miền Nam bảo vệ độc lập trước sự xâm lăng của cộng sản Miền Bắc), nhưng lại bày tỏ thiện chí tìm kiếm hòa bình bằng cách ngưng tấn công đường biển và trên không trong khu vực phía trên vùng phi quân sự (DMZ).

Sau khi nói “Chúng ta sẵn sàng ngay tức thì tìm đến hòa bình qua thương lượng”, ông nhấn mạnh vào phần cuối: “Tôi đã quyết định rằng sẽ không để cho trách nhiệm tổng thống của mình bị dính líu vào sự phân hóa đảng phái đang gia tăng trong năm chính trị này. Những người con của đất nước đang ở chiến trận xa xăm, tương lai của đất nước đang bị thách đố ngay tại quê nhà, hy vọng hòa bình của chúng ta và cả hy vọng của thế giới đang trăn trở từng ngày một, nên tôi không tin rằng tôi được phép hoang phí dù là  một giờ hay một ngày của thời gian của mình cho việc theo đuổi những mục đích đảng phái riêng tư, hay cho bất cứ nhiệm vụ nào khác hơn nhiệm vụ đẹp đẽ của văn phòng này – chính là công việc của tổng thống của đất nước chúng ta. Bởi thế, tôi sẽ không nhằm đến, và sẽ không chấp nhận, sự đề cử của đảng của tôi để là tổng thống của quí vị”.

Những nhà phê bình thường nói ông rút lui vì thấy cuộc chiến tranh Việt Nam không có lối ra, và đường lối của ông trong các năm qua, tính từ biến cố Vịnh Bắc Việt (tháng tám năm 1964) và quyết định đưa quân Mỹ đến Miền Nam tham chiến trên bộ, là tuyệt vọng, sai lầm. Cũng có người cho rằng biến cố Vịnh Bắc Việt là do ông dựng lên để có cớ can dự hơn nữa vào cuộc chiến Việt Nam, nhưng đường lối leo thang chiến tranh trong ba năm 1965-67 đã không thành công. Cho dù trong cuộc tổng tấn công Tết Mậu Thân, Việt Công không chiếm được bất cứ thành phố nào – ngoại trừ hơn ba tuần ở Huế – và tổn thất của địch nặng nề đến mức như thí người, nhưng người Mỹ bình thường chỉ thấy một mặt: địch có “khả năng” đánh phá, khủng bố vào các thành phố một cách dể dàng cho dù Mỹ đã gởi đến Miền Nam hơn 500.000 quân, trong khi chế độ Saigon đã bất lực, thụ động, vô hiệu.

Có một số bài viết chúng ta nên tìm đọc, chẳng hạn như “A Pearl Harbor in Politics: LBJ’s stunning decision not to seek reelection”, tác giả lả Robert Mitchell đăng trên tờ Washington Post, “Why Lynson Johnson dropped out”, người viết Fredrik Logevall trên tờ New York Times, hay “The stunning – and pivotal – decision by LBJ”, tác giả là Peniel Joseph trên CNN.  Thực ra, trong hai năm qua, trên những nhật báo hay tạp chí lớn của Mỹ, người ta đã viết cũng cả trăm bài. Và nếu chúng ta muốn tìm hiểu xem người Mỹ có thay đổi gì không trong cách họ nhìn cuộc chiến, nhìn Cộng Sản Miền Bắc, nhìn người Việt tự do, quốc gia, cơ hội không hiếm. Và điều đáng cho chúng ta suy nghĩ miên man chính là hơn 40 năm sau khi chiến tranh chấm dứt, nhiều người vẫn chưa mở mắt ra được. Có lẽ mở mắt là chuyện khó, bởi vì nếu dễ, nhiều vấn đề trầm kha của nước Mỹ từ bao đời nay đã có giải pháp!

Theo sử gia Joseph, “quyết định của Johnson đã gây chấn động cho người Mỹ, làm nổi lên sự phân hóa chính trị trong nội bộ đảng Dân Chủ và giữa hai đảng của người Mỹ, và làm thay đổi một cách căn bản cảnh tượng chính trị của nước Mỹ trong cách khó tưởng được”.  Phong trào phản chiến đã bộc phát mạnh mẽ sau khi Việt Cộng mở cuộc tổng tấn công Mậu Thân. Những người xuống đường, chẳng thể trách họ ngu xuẩn và hèn nhát, nhưng thực sự họ đã không hiểu gì về cuộc chiến, và đương nhiên cũng không biết thế trận vào lúc đó là thế nào. Người ta chỉ nhìn cuộc tổng tấn công như biểu hiện Johnson thất bại và “khả năng” vô song của địch nổi dậy ở đô thị. Tồng thống Johnson nói rằng vì cuộc chiến mà nước Mỹ phân hóa. Cho nên, khi rút lui, ông đã từ bỏ quyền lợi cá nhân; khi tìm kiếm hòa bình, ông nhằm kết hợp người Mỹ lại. Hai đối thủ “bồ câu” thời đó của ông chính là Robert Kennedy và Thượng nghị sĩ Eugene McCarthy.

Chiến tranh phá hoại, khủng bố không phải chỉ trong thời này mới có – thời của những lực lượng như Nhà nước Hồi giáo, Boko Haram, Taliban, al-Qadeda… Thời trước người ta gọi là “chiến tranh nhân dân”, nhưng hai đặc tính nổi bật là du kích và khủng bố. Chúng ta nhớ rằng với lực lượng và vũ khí Miền Bắc để lại trong nam trà trộn trong dân chúng sau Hiệp định Geneva, Hà Nội dư sức tiến hành chiến tranh du kích, phá hoại, khủng bố này ở nông thôn. Nếu người Mỹ thời trước (các nhà quân sự, các nhà báo, các người nghiên cứu chính trị…) chịu cân nhắc, cứu xét yếu tố này một cách nghiêm chỉnh, đúng mức, người ta có thể có khảo hướng khác, hành động khác đi và ngưòi dân Mỹ cũng có thể suy nghĩ khác đi. Và nếu Tổng thống Johnson chịu khó nhận thức đúng mức vai trò đỡ đầu có tính quyết định của Liên Xô và Trung Cộng cho một nước cộng sản đàn em hay vệ tinh hay chư hầu sẵn sàng chịu hy sinh đến người dân cuối cùng, chịu bao nhiêu tan hoang đổ vỡ cho đất nước, đói khát cho người dân, miễn là có vũ khí hiện đại để thực hiện cuồng vọng chính trị “thống nhất và chuyên chính”, có thể ông đã mở rộng chiến tranh trên bộ ra miền bắc thay vì chỉ giới hạn trong miền nam.

Trong tổng kết câu chuyện năm 1968 của Tồng thống Johnson, chúng ta chớ quên rằng ông vẫn là một tổng thống vĩ đại của nước Mỹ. Tổng thống đảng Dân Chủ Franbklin Roosevelt có sắc luật về An sinh Xã hội (Social Security) để đi vào lịch sử; Tổng thống Lyndon Johnson có những sắc luật về Medicare, Medicaid vĩ đại không kém. Tổng thống Johnson còn có chương trinh Đại Xã Hội (Great Society). Chỉ tiếc lực bất tòng tâm: ngân sách liên bang Mỹ không bao biện được cho cả Đại Xã Hội và tiền đồn của Thế giới Tự do. Nhưng những nhà viết sử Mỹ cũng nói rằng kể từ Tổng thống Abraham Lincoln, ông Johnson là người ủng hộ mạnh mẽ nhất cho cuộc đấu tranh cho dân quyền của người da đen với Civil Rights Act năm 1964 và Voting Right Act năm 1965. Chính ông chánh án đầu tiên người da đen của Tối cao Pháp viện Mỹ Thurgold Marshall là do ông Johnson đưa vào.

Một điều khá trớ trêu là cả ông Roosevelt và Johnson đều là những tổng thống chờ chết trong Tòa Bạch Ốc. Ông Rosevelt chết năm 63 tuổi, vào tháng tư năm 1945, chỉ 11 tuần sau khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ tư. Ông Johnson cũng mất vào năm 63 tuổi, nhưng ông bị ám ảnh bởi cái chết từ năm 55. Ông rời Nhà Trắng năm ông 58, và năm năm cuối ông sống lao mình vào cái chết, ẩn dật, tách rời, không thuốc men, chỉ thuốc lá liên tục, tóc tai và râu ria không cạo. Tâm trạng chán đời này đã góp phần lớn vào quyết định rút khỏi chính trị của ông. Ông mất vào ngày 22-1-1973, giữa khi ông Nixon đăng quang lần thứ hai!

Ông chán chính trị một phần cũng do thất vọng và cảm thấy phản bội. Theo hồi ký của Phó Tổng thống Humphrey, cho đến ngày 31-3, ông vẫn do dự trong đoạn cuối thông điệp của ông: tái ứng cử hay không. Bản văn đầu tiên ông Johnson phổ biến cho báo giới về thông điệp của ông không có đoạn “Tôi sẽ không tái tranh cử và sẽ không chấp nhận đảng đề cử”. Ông Johnson vẫn tiếc nuối vì sự nghiệp chưa thành, và tin rằng vẫn có thể đảo ngược được tình thế. Một số tác giả nói ông Johnson trong thời gian trước đó vẫn thấy hoang mang, bất định về cuộc chiến Việt Nam, nhưng có thể đó chỉ là cách nói của một người ở xa nhìn đến cuộc chiến trong tâm trạng bất an. Nhưng trong hành động, ông vẫn kiên định và đã làm hết sức cho cuộc chiến tranh Việt Nam.

Ông Humnphrey tin rằng nếu tái tranh cử, ông Johnson vẫn còn cơ hội lớn chiến thắng, vì người ta vẫn không quên được một tổng thống cống hiến cho Đại Xã Hội, cho dân quyền. Nhưng ông Johnson đã rất thất vọng vì một số người cộng tác với ông, một số người ông tin tưởng. Thậm chí ông cảm thấy bị phản bội bởi những người như Robert MacNamara, Robert Kennedy, thậm chí Martin Luther King. Những người được ông tin tưởng giao phó cuộc chiến Việt Nam cho họ, cũng đã hành động tắc trách, từ Henry Cabot Lodge bên ngoại giao, đến Tướng Westmoreland là tư lệnh chiến trường Việt Nam.

Khi nói chuyện Mâu Thân 1968, chúng ta chớ quên câu chuyện một năm trước đó 1967. Một năm được xem đã đánh dấu chuyển biến cực kỳ thuận lợi cho Miền Nam trong cuộc chiến chống xâm lăng của Miền Bắc. Chúng ta phải nhìn kỹ năm 1967 để hiểu được những gì to lớn, vĩ đại ông Johnson đã làm được cho Miền Nam. Nói cách khác, nếu không có Johnson từ năm 1964 bắt đầu tìm cách thay đổi tình thế, năm 1965 đưa quân Mỹ vào đồng thời tăng viện trợ kinh tế và đưa chính trị Saigon vào nề nếp, liệu Miền Nam có còn lúc đó hay chăng, và Đông Nam Á được ở yên để sau này thành khối ASEAN? Năm 1967 gần như là năm nằm ngay chính giữa cuộc chiến bất hạnh của chúng ta. Năm kết thúc bi đát là 1975 chúng ta đều đã biết. Năm khởi đầu có lẽ phải tính từ khi Việt Cộng ở vùng quê bắt đầu hoạt động khủng bố đây đó từ năm 1959 (?).

Năm 1967 là một năm trước khi có biến cố tai hại Tết Mậu Thân, Việt Cộng phải mở cuộc tổng tấn công tổng khởi nghĩa vào đầu năm 1968, xem rằng đây là cơ hội cuối cùng cho chúng mưu sự tồn tại, bởi vì hơn hai năm sau khi Mỹ chính thức đưa quân chiến đấu đến miền Nam (từ tháng ba năm 1965), quân địch đã bị đẩy lùi trên tất cả các mặt trận. Vào đầu năm 1967, theo tác giả Ron Milam của Đại học Lubbock, có khoảng 490.000 lính Mỹ đóng ở Miền Nam – cùng 850.000 binh sĩ của Việt Nam Cộng Hòa, Nam Triều Tiên và những đồng minh khác như Thái Lan, Úc Đại Lợi, Phi Luật Tân…. Những người lãnh đạo tại Tòa Bạch Ốc và Ngũ Giác Đài của Mỹ đã nghĩ rằng lực lượng này phải đủ sức tiêu diệt Việt Cộng, áng chừng chưa đến 50.000 người tại chỗ nhưng đến cả 200.000 thuộc thành phần “sinh bắc tử nam”, xâm nhập từ Miền Bắc theo đường mòn Hồ Chí Minh theo kiểu “Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây”. Có người có lẽ còn ngây thơ, vì không hiểu chiến tranh chống du kích, chống nổi dậy, nên hỏi tại sao lực lượng chúng ta đông như thế mà không tiêu diệt được địch. Ta phải có mặt ở nơi nơi trong khi địch sống trong bóng đêm như ma quỷ, chỉ tập trung xuất hiện một lúc rồi biến mất.

Sự dấn thân của Mỹ vào cuộc chiến tranh chống cộng ở Miền Nam với khoảng gần 500.000 lính Mỹ và Đồng Minh vào thời điểm đó tham dự cũng đã vực dậy nền kinh tế mà sản xuất nông nghiệp đang suy đồi. Nhờ viện trợ Mỹ với Chương trình CIP (Commercial Import Program) và PL 480 (Public Law 480 về nông sản thặng dư ở Mỹ) – ước chừng 500 triệu đô la một năm – và vửa nhờ chi tiêu của lính Mỹ (cả tỷ đô la đỏ một năm), nền kinh tế tiêu thụ với hàng nhập tràn ngập đã làm cho khu vực thành thị trở nên đông đúc, nhộn nhịp chưa từng có.

Năm 1967 cũng là một năm chính trị ở Saigon bắt đầu ổn định, sau ba năm “hậu Đệ nhất Cộng hòa” hầu như vô chính phủ, hỗn loạn ngu xuẩn vì tướng tá tham quyền và một số lãnh đạo tôn giáo sân si, ám muội. Vào tháng tám năm 1966, Miền Nam tổ chức bầu cử Quốc Hội lập hiến với 117 dân biểu, và theo hiến pháp được thông qua ngày 22-12 năm đó, thì năm 1967 có bầu cử tổng thống, Thượng viện và Hạ viện. Năm 1967 có thể nói Miền Nam có một cuộc bầu cử dân chủ đặc biệt, cho dù đương nhiên có những câu chuyện tai tiếng này nọ của mấy ông tướng tá muốn lèo lái bầu cử. Trên cả nước, từ Bến Hải đến Cà Mau, người ta nô nức ra tranh cử (các đảng phái chính trị, các tôn giáo, các địa phương và quân nhân), và người dân cũng nô nức đi bỏ phiếu nhờ chính người ra tranh cử vận động.  Những nhóm “tranh đấu” (hẳn phải có nhóm do Việt Cộng giật dây) nay cũng hiểu rằng họ không còn có thể xuống đường mãi nữa vì người dân đã ngấy. Những thành phần chống cộng triệt để hay “cấp tiến” đều chen vào được cả hai viện của Quốc hội. Những ứng cử viên được Phật giáo đưa ra hay Thiên Chúa giáo ủng hộ đều có cơ hội trở thành người dân cử. Người dân nam bộ đã có dịp xác định được thế lực “Phục hưng Miền Nam” – không ít người sau đó chạy theo Dương Văn Minh hay đưa ông tướng chỉ giỏi nghề trồng hoa lan này ra làm bông xung. Và xã hội cũng cho thấy sự tôn trọng giá trị “sĩ nông công thương” qua bầu nhiều trí thức vào chốn quan trường. Trong bầu cử tổng thống, có đến 11 liên danh ứng cử, cho thấy người ta tin ở bầu cử tự do. Lúc ban đầu, có đến 17 liên danh, và hai liên danh bị loại mà chúng ta còn nhớ là của Dương Văn Minh và Tiến sĩ Âu Trường Thanh. Liên danh quân đội – cuộc hôn nhân bất đắc dĩ giữa  hai tướng Nguyễn Văn Thiệu và Nguyễn Cao Kỳ – đắc cử, nhưng chỉ được khoảng 35% số phiếu – không dám làm những tỷ lệ huyễn hoặc như 95% chẳng hạn. Bầu cử tự do dân chủ đến mức một ngưòi xa lạ như luật sư Trương Đình Dzu bỗng chốc trở thành “anh hùng dân tộc” với 17% số phiếu – đứng thứ nhì. Người ta nói ông được mớm chủ trương hòa giải, được Việt Cộng vận động người dân ở quê bỏ phiếu phá bầu cử (giống như Sa hoàng Putin trong cuộc bầu cử năm ngoái ở Mỹ).

Những người Việt tự do, quốc gia cần phải có một khảo hướng đúng đắn (không được quên và phải hiểu cho đúng) với lịch sử, với cố Tổng thống Lyndon Johnson, để chúng ta hiểu rõ hơn sự hiện diện của mình, nhân dạng của mình, và cách cư xử hợp tình, đạo nghĩa như một cộng đồng. Đó chính là vấn đề “civility”, “political correctness”, “integrity” chung ta cần có như một cộng đồng người Việt tự do khi nhìn lại 50 năm biến cố Mậu Thân và đứng trước ngày 30-4 Quốc Hận sắp đến. Tưởng nhớ Lyndon Johnson ngay cả khi người Mỹ đang quên chính là trong hướng “duy tâm” đó.

Thi Phương

Leave your response!

Add your comment below, or trackback from your own site. You can also subscribe to these comments via RSS.

Be nice. Keep it clean. Stay on topic. No spam.

You can use these tags:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

This is a Gravatar-enabled weblog. To get your own globally-recognized-avatar, please register at Gravatar.

Bộ gõ AVIM-Reloaded